نقد و بررسی اجمالی کتاب انسان خردمند اثر یووال نوح هراری
کتاب «انسان خردمند» نوشتهی «یووال نوح هراری» و ترجمهی «نیک گرگین» است. ویراستاری این کتاب را «محمدرضا جعفری» و «زهرا عالی» انجام دادهاند. در پشت جلد کتاب آمده است: «چهطور گونهی ما در نبرد برای سلطه بر دیگران پیروز شد؟ چرا نیاکان شکارگر ـ خوراکجوی ما اقدام به ساختن شهرها و برپایی پادشاهیها کردند؟ چگونه به خدایان و ملتها و حقوق بشر ایمان آوردیم، به پول و کتابها و قوانین اعتماد کردیم و خود را بردهی بوروکراسی و مصرفگرایی و حرص و آز برای خوشبختی ساختیم؟ دنیای ما در هزارهی آینده چه شکلی به خود خواهد گرفت؟ انسان خردمند به گونهای جسورانه، همهجانبه و بحثانگیز هر آنچه را تاکنون گمان میکردیم در مورد انسان میدانیم به چالش میکشد: افکارمان، رفتارمان، اعمالمان، اقتدارمان... و آیندهمان را.» کتاب حاضر را «نشر نو» منتشر کرده است.
نقد و بررسی تخصصی
این کتاب را باید یکی از پرفروشترین کتابهای جهان به حساب بیاوریم. کتابی که تاکنون به زبانهای زیادی ترجمه شده و خوانندگان بسیاری در سرتاسر جهان داشته است. کتاب نخستین بار در سال 2011 به زبان عبری منتشر و بعد از آن در سال 2014 به انگلیسی برگردانده شد. با هم کمی در مورد این کتاب میخوانیم:
تاریخ مختصر بشر
کتاب «انسان خردمند» به بیان تاریخی مختصر از زندگی بشر بر روی زمین، ارتباطات و نظامهای مالی و دینی آن پرداخته است. کتاب روایتی بیطرفانه را از تاریخ چندهزارسالهی انسان ارائه میدهد و از طرفی نثری بسیار روان دارد؛ ازاینرو خواننده را تا پایان با خود همراه میکند. در واقع نویسنده معتقد است که: «صدهزار سال پیش، دستکم شش گونهی انسانی در زمین زندگی میکردند. امروز تنها یکی بهجا مانده است: ما، انسانهای خردمند.» هراری در این کتاب تمامی رفتارهای نوع بشر را از نظر روانشناسی، جامعهشناسی و زیستشناسی بررسی میکند و به نتایج جالبتوجهی دست پیدا میکند.
در بخشی از کتاب آمده است: «مسیر تاریخ را سه انقلاب مهم تعیین کردند: انقلاب شناختی، در حدود ۷۰ هزار سال پیش موتور تاریخ را روشن کرد. انقلاب کشاورزی، در حدود ۱۲ هزار سال قبل به این روند سرعت داد. انقلاب علمی، که همین ۵۰۰ سال پیش شروع شد، میتواند نقطه پایان تاریخ و آغازگر چیزی کاملا متفاوت باشد. موضوع این کتاب داستان تاثیر این سه انقلاب بر انسان و بر موجودات دیگری است که در کنار او زندگی میکنند. (انسان خردمند – صفحه ۲۳)»
یووال نوح هراری در مصاحبهای در مورد کتاب گفته است: «من همه را ترغیب میکنم تا فارغ از اعتقاداتشان روایات اساسی موجود در دنیا را زیر سوال ببرند و تحولات گذشته را به علایق کنونی مربوط سازند و از مباحث جنجالی نهراسند.» دکتر یووال نوح هراری از دانشگاه آکسفورد دکترای تاریخ دارد و در حال حاضر در دانشگاه عبری اورشلیم تاریخ جهان تدریس میکند. روزنامهی ساندی تایمز در نقد این کتاب نوشته است: «کتابی که تارعنکبوتهای مغزتان را کنار میزند. هراری روشنفکر زبردستی است که اشارات منطقی ناگهانیاش خواننده را به حیرت و تحسین وامیدارد. قدرت شفافیت قلم او دنیا را شگفتانگیز و نو جلوه میدهد.»
